Monday, January 09, 2012

मेरो नथाक्ने जिन्दगी
















जति हिड्यो उति हिडूँ लाग्छ
मेरो नथाक्ने जिन्दगी
काँडा र ढुङ्गा अबरोध सँग
कहिल्यै नहार्ने जिन्दगी

घात पनि छन् धेरै
तिखा बात पनि छन् धेरै
अघि बढ्दा खुट्टा समात्ने
हात पनि पनि धेरै
एक पाइला मात्र बढ्दा अगाडि
बाटो छेक्ने यि पहाडसँग
दुःख र कष्ट सँग कहिल्यै
कहिल्यै नहार्ने जिन्दगी

बाँच्दिन होला दुःख बिना त
दुःख नै प्यारो एक साथी छ
लागिरहुन् ठेस अझै–अझै
हिँड्नेछु हाँस्दै रगत पुछेर
दुःख सारा लुकाई यि आँखाभित्र
आँशु नझार्ने जिन्दगी
जति हिड्यो उति हिडूँ लाग्छ
मेरो नथाक्ने जिन्दगी

१६,कार्तिक ०६७
काठमाडौं ।

कठै म !!!!










सुदीप कुमार ढुङ्गाना



आफु ताक्छ मुढो बञ्चरो ताक्छ घु“डो भन्ने उखान त्यसै वनेको होईन जस्तो लाग्न थालेको छ हिजो आज । केहि दिन अघिको एउटा घटना मेरो लागि त्यस्तै भयो । कसलाई भनौं, भन्ने मान्छे पनि पाएको छैन ।
अफिसको एकजना साथीको जन्मदिन थियो । पार्टी राखेको छु, आउनु पर्छ है दाई भनेर निमन्त्रणा गर्यो । त्यति नम्र निमन्त्रणा त्यही माथि दारुपानी सहितको भोज, नाई भन्न न मन थियो, न सकियो ।
अफिसका आधा दर्जन साथीहरुको भीडमा मिसिएर लागें मित्रको घरमा ।
भोज भनेपछि दिउ“सो देखि नै खाजा खाइउको थिइन भर्नुभने लाज होला । जे होस्, मिठो मसिनो संगै दारुपानीको स्वाद सम्झ“दै ठाउ“मा पुगियो ।
नेवारी घर, घरैमा वनाएको तिनपाने, अनि छिमेकि राष्ट्रवाट ट्रकमै खा“देर ल्याएको भएपनि थारो भैंसि नभएर कलिलो पाडोको मांस पकवानहरु, अनि दिउ“सो देखिको भोक । साथीहरुको साथ, हाहाहा गर्दै घरनै थर्काउनेगरि वेला वेलामा छुट्ने हा“सोका पर्राहरु । भोज सा¥है रमाईलो भयो । रमाईलो मात्र होईन, मेरोलागीत रात छिप्पिसकेपछिको त्यो भोज बिस्तारै घमाईलो पनि हुन थाल्यो । त्यहा“ वस्न समेत उकुस मुकुस हु“दै आयो । एउटा मान्छेलाई समेत दुईटा देख्न थालिसकेको थिएं म ।
‘अव यहा“ वसेर भएन ।’ एक मनले भन्यो
‘रात परिसक्यो कहा“ जाने?’ अर्को मनले सोध्यो
‘यस्तो गर्मि छ । आ“खा पनि तिरिमिरि गरिसक्यो । के खान वसिराख्नु ?’ पहिलो मनले उदेक मानेर फेरी सोध्यो ।
‘खान मात्र वस्नु पर्छत ? फेरी वाहिर गएर के गर्छस् ?’ फेरि प्रश्न
‘कमसे कम सितल त हुन्छ ।’
‘.....................’
‘.....................................’
दुईटा मन बाझाबाझ गर्नथाले । अखिर पहिलो मनले जित्यो । अनि कसैलाई थाहा नदिई चर्पी गए जस्तो गरेर बिस्तारो लागें बाहिरतिर ।
‘ओहो, बाहिर आउ“दात कसैले देखेन ।’ ठुलो अपराध गरेर उम्कन सक्दा जस्तै खुसि लाग्यो ।
बाहिर त आइयो तर अव जाने कहा“ ? सबैतिर अन्धकार मात्र थियो । पसलहरु सबै बन्द भईसकेका थिए । फाट्टफुट्ट आउने मोटरको बत्ती पनि चारवटा देख्न थालिसकेको थिएं म भने । साथीहरु संगै जानुपर्ने, उनीहरुले कुनै उपाय निकालेर मलाई घर त पु¥याई दिन्थे ।
‘देखिस् मैलेत अघिनै भनेको थिएंनि ।’ अघिदेखि हारेर केही नबोलेको दोस्रो मनले काखी बजायो ।
‘यतै एकछिन बस्छु । केही बेरपछि उनीहरुले मलाई नदेखेपछि फोन गर्छन् । अनि संगै गए भइहाल्योनि ।’ दोस्रो मनलाई जित्नै पर्छ जस्तो लागेर विकल्प प्रस्तुत गर्यो पहिलो मनले ।
जे जसो भएपनि मनहरुको बाझाबाझकै विचमा मलाई दिक्क लागीरहेको थियो । अघिसम्म के केन पाईयो भनेर आ“खा चिम्लेर घुट्क्याएको तरल पदार्थले अहिले आ“खा खोल्न पनि गा¥हो भईरहेको थियो । त्यहिं थुचुक्क बसु“ बसु“ लागेको थियो । तर बाटैमा बसिहाल्न मनको अन्तर कुन्तरमा भएको निथारपुथार आत्मसम्मानले मानेन । त्यसपछि अगाडि वढें । त्यसबेला भने एउटा कुरामा मलाई सा¥है रमाईलो लाग्यो । अरुबेला हिंड्न अल्छि मान्ने र गोडा उचाल्नै गा¥हो पर्ने मेरो स्वास्थ्यामा आकाश पातालको फरक आईसकेछ । अरुबेला टनको जस्तो लाग्ने मेरा गोडाहरु अहिले पाउका जस्तै हलुका भएका थिए । तर एउटा सानो समस्या चाहिं त्यहां पनि देखा पर्यो । खुट्टा धेरै हलुका भएर होला टेकु“ भनेका ठाउ“मा पाईलानै परिरहेको थिएन । त्यसवेला मलाई यो समाजका सभ्य भनाउ“दा हरु संग रिस पनि उठिरेहेका थियो । मान्छेको स्वास्थ्यमा यति धेरै प्रगति हु“दा उनिहरुले लरखरायो वा ढुलमुलायो भनेर लगाउने आरोपलाई मेरो अन्तरात्माले सुरु देखिनै अस्विकार गरिदियो ।
यसमा भने मेरा दुवै मन एक मत देखिए । त्यसैले यसमा उनिहरुका विच कुनै वाझावाझ हुने अवस्था आएन ।
हलुका खुट्टाले लहरींदै मेरो ज्यानलाई गन्तव्यहिन यात्रामा अघि वढाए ।
केही अगाडि मात्र के पुगेको थिएं, आ“खै टट्याउने झिलिमिलि बत्ती बलेको ठाउ“मा आईपुगें । सवैतिर वन्द भईसकेको निष्पट्ट कालो रातमा पनि त्यहा“ भने खुलानै थियो र झिलिमिलि पनि । विस्तारै त्यतै तिर तान्दै लग्यो मेरो हलुका खुट्टाले ।
ढोकामा पुगें, तर भित्र जान भने मन थिएन......
घरक्क ढोका खुल्यो । दुईजना सुन्दर कन्याहरु बाहिर निस्केर सोधे ‘अंकल कसलाई खोज्नु भएको ?’
‘तिमीहरुलाईनै हो’ भनेर प्याच्च भनिदिउ“कि जस्तो लागेको थियो तर मुख खोलिहाल्ने हिम्मत भएन । कस्तो पात्तिएको बुढो रहेछ भनेर हल्ला गर्न थालेभने के गर्नु ?
मैले केहि बोल्न नपाउ“दै दुवैजना मसंग टा“सिई सकेका थिए । अनि दुवैले मेरो एक एकवटा पाखुरा समातेका थिए, चोर समातेजस्तो ।
‘भित्रै जाउ“ न अंकल’ एउटीले नम्र निवेदन गरि
‘हो भन्या अंकल, यहा“ चिसो छ क्या.....’ त्यसैमाथि अर्किले थपि ।
‘होईन म जान्न’ भिष्म अडान संगै मैले पहिलो पटक जिव्रो चलाएं ।
‘त्यसो नभन्नुसन भित्र हिंड्नुस् । यहा“ चिसो छ क्या, फेरी भोली ज्वरो आउला ।’ महिनौं अभ्यास गरेका गायक जस्तै लोली मिलाएर उनिहरुले मलाई वालकलाई सम्झाएझैं गरे ।
‘मलाई कति गर्मि भईरहेको छ भन्ने तिमिहरुलाई के थाहा ।’ मैले मनमनै जवाफ दिएं ।
भित्र नगई सुखै भएन । मेरा पाईला विस्तारै चले । अनि ढोका वाट छिर्ने वित्तिकैको वेञ्चमा थ्याच्च वसैं । वसें भन्नु भन्दा ज्यानलाई वेञ्चमा थचारें भन्दा वढी उपयुक्त हुन्छ होला ।
उनिहरुले मलाई विस्तारै समाएका थिएकि वा उनीहरुको खुट्टा पनि मेरो जस्तै हलुका थियो वा.........................। उनिहरु पनि म संगै लछारिंदै बेन्चमै वस्न आईपुगे ।
‘अंकल भित्रै जाउ“न ।’
‘होईन, यहिं ठिक छ ।’
‘यहा“ धेरै मान्छे ओहोर दोहोर गर्छन् क्या ।’
‘के भो त ?’
उनिहरु र मेरो विचमा भित्र लाने र जान नमान्ने अडानका साथ धेरैवेर भलाकुसारी भईरह्यो ।
‘उसो भए के खाने त?’ एउटीले पराजय स्विकार्दै कुरो मोडि
मलाई ठुलै युद्ध जिते जस्तो भयो ।
‘म केहि पनि खान्न, अघाएको छु ।’ अव निहुरीनु पर्ने कुनै कारणनै थिएन । मैले जिति सकेको थिएं ।
यस्तैमा फलफुल सलाद र बियर बोकेर एउटी आई ।
दुईजनालो पालैपालो शिशिबाटै बियर घुट्क्याउन थाले । अरुबेला भएको भए त्यो बियर देखेर मेरो मुखमा कति पानी आउ“थ्यो होला ? तर त्यो बेलामा भने केहि वेर अघि खाएको भेजनै आउन खोजिरहेको थियो । त्यसलाई मैले वल गरेर रोकिराखेको थिएं । त्यसैले मलाई त्यसको वास्ता नै लागेन ।
उनीहरु म संग कुरा पनि गर्दै थिए । अनि मुखमा बुझो पनि खा“द्दै थिए । उनिहरुले के खाए, कति खाए , मलाई वास्ता गर्न आवश्यक पनि थिएन । म जुरुक्क उठें ।
‘जान लाग्नु भएको?’ मधुर प्रश्न
‘ अं अव म जान्छु ।’ लरवरिएको उत्तर
‘होईन वस्नुस्न । अव एक वोतल वियर खाने क्या हामि ।’ बुझो कोचिएको मुखवाट आग्रहमा मधुरता थपियो ।
‘अहं, अव म जान्छु ।’ मैले द¥हो अडान लिएं ।
‘उसो भए विल तिर्नुस् ।’ एकै पटक भदौरे पानी रोकिए जस्तै मधुरता हरायो ।
‘के को विल ?’
‘खाएको विल नि ।’
‘मैले त खाएकै छैन ।’ म अकमकिएं ।
‘चौविस सय पचास’ पर वाट आवाज आयो ।
‘ल चौविस सय ५० तिर्नुस् ।’ ठाडो आदेश ।
‘म तिर्दै तिर्दिन ।’ फेरी द¥हो अडान ।
‘नतिर्ने नै होत?’
‘हो’
त्यत्तिकैमा वरिपरि ५–६ जना जम्मा भईसकेका थिए । सबैले मलाई च्यापचुप समाते । अघि नरम हातले भित्र लानेलेनै अहिले खस्रा हात र व्यवहारका साथ मेरो खल्तिवाट पैसा झिकि ।
कति झिकि मलाई थाहा छैन । अघि कन्याहरुले दुईतिर पाखुरा समातेर भित्र लगेका थिए । अहिले दुईजना कुमारले कठारो समाएर बाहिर ल्याए । अघि दुई कन्याका नरम हात झड्कालेर आफैं वेञ्चमा वसेको थिएं । अहिले उनिहरुले मलाई झड्कालेर हिन्दी सिनेमामा गुण्डाले गुडिरहेको गाडिवाट लाश फालिदिएजस्तो मलाई वाहिर फालीदिए ।
‘म पनि त एक्लै छैननी ।’ मलाई झनक्क रिस उठ्यो ।
संगठित भएपछि जे पनि गर्न सकिन्छ भन्ने मैले राजनिति नवुझेपनि वन्द र हडताल वुझिसकेको थिएं ।
खल्तीबाट मोबाईल झिकें । धन्न त्यो लुटेका रहेनछन् ।
साथीलाई फान गरें । उठाउने बित्तिकै साथि जंगियो ‘अहिले सम्म सम्पर्क हुन सकेन, कहा“ हुनुहुन्छ ? खोज्दा खोज्दा हैरान भईसकियो ।’
‘मलाईत लुटे यार’ रोक्न खोज्दा खोज्दै मेरो मुखवाट रुञ्चे स्वर एकै पटक निस्क्यो ।
‘कहां हुनुहुन्छ त्यो भन्नुस्न ।’
‘त्यहा“ भन्दा अल्लि पर वाटोको वाया“ पट्टि भएको क्याविन रेष्टुरेञ्टको वाहिर पट्टि’ मैले सम्भव भएसम्म वुझिने वोलीमा, उनिहरुले सजिलै बुझ्ने गरि भनें । उनिहरुले कति वुझे मलाई थाहा भएन । फोन काटियो ।
केही बेरमा साथीहरु आइपुगे । मैले सबै बेलिविस्तार लगाए“ । तर राम्ररी बुझाउन सकेंकि सकिन म अलमलमा परीरहें । अनि एउटै वाक्य दोहो¥याई रहें ।
‘एउटै कुरो नदोहो¥याउनु न’ एउटाले भन्यो ।
मलाई मेरै जिव्रोले समेत साथ दिईरहेको थिएन । म बोल्न खोज्थें, जिब्रो चल्नै मान्दैन थियो ।
सवैजना फेरी भित्र गयौं । आधा दर्जन मान्छे संग भित्र जा“दा म पनि केही पूmर्तिलो भएको थिए“ ।
‘ओए, मेरो पैसा झिक् ।’ मेरो डा“को ठुलो भईहाल्यो ।
‘के को पैसा?’ अघि मलाई बाघ वनेर झम्टनेले विरालो जसरी म्याउ गर्यो ।
‘अझ के को पैसा भन्छस् ?’ साथीहरु मै संग थिए, म के कम् ?
‘............’
‘................’
साथीहरु मलाई चूप लाग्न भन्दै थिए । कुरो बुझ्न खोज्दै थिए । ढोकैमा आएर ट्याक्सि रोकियो ।
‘के भो ब्रो ?’ मुटु कमाउने धोत्रो आवाज संगै ३–४ जना मुन्द्रे कुण्डले भित्र छिरे ।
मेरो बोली वन्द भयो ।
अघि विरालो भएकाहरु अहिले वाघ भईसकेका थिए ।
अघि मलाई अंकल भन्ने भतिजी अगाडि देखा परी । सा“च्चै रणचण्डी जस्ती देखिएकि थिई । हातमा चप्पल थियो । मुखै ताकेर हानी । छेक्न खोज्दै थिएं, सकिनं ।
ब्यु“झदा घरको खाटमा थिएं । टाउको माथि जा“तो राखे जस्तो भईरहेको थियो । जिउ सवै दुखिरहेको थियो । कोठामा कोहि थिएनन् ।
‘ओहो कस्तो नराम्रो सपना देखियो ।’ घटना सा“चो नभएर सपना भएकोमा मक्ख परें । मनमनै भगवानलाई धन्यवाद पनि दिएं ।
यसो हात मुखमा लगेकोत सुनिएको रहेछ । झस्यांग भएं । बल्ल बल्ल उठेर ऐनामा हरेको, मुखमात चप्पलको डामनै वसेको रहेछ । नाकमा अलि अलि रगत कटकटिएर कालो भएको थियो । ज्यु“दै मर्ने भनेको के होला जस्तो लाग्थ्यो । यस्तै हु“दो रहेछ भनेर मनमा खेल्न थाल्यो ।
श्रीमती ज्यु कोठामा आउनु भयो । अनि भुत्भुताउनुभयो ‘नकच्चरो बुढो, पचास कट्न आ“टेर पनि यस्तो चाल छ । छिमेकीको अगाडि कसरी मुख देखाउनु ? साथीभाईले के भन्लान् ?’
वहा“ वोली रहनु भयो । वहा“को महानवाणि म आज्ञाकारी वालक भएर सुनिरहें ।
छोरा छोरी पनि मेरो मुख हेर्दै हा“स्छन् । अनि टाढेवाट भाग्छन् । मलाई देख्ने वित्तिकै लुटपुटिन आउने सानो छोरो पनि नजिक आएन । म न उनीहरु हा“स्ने साहस जुटाउन सकेको छु, न रिसाउने नै हिम्मत छ ।
‘देखिस् ? बाहिर ननिस्कि भनेको होईन ?’ त्यहि वेला दोस्रो मन वोल्यो ।
महिलो मनले केहि जवाफ फर्काएन । कता गएको थियो पत्तै भएन ।
एक हप्ता भयो । न अफिस गएको छु । अथवा भनौं न जान सकेको छु । न वाहिर नै निस्किएको छु । श्रीमतिले ठसक्क परेर भात पस्किदिन्छीन्, त्यहि खान्छु वसिरहेको छु । घरको कोही पनि बोलीरहेको छैन । के भयो भनेर सोध्ने हिम्मत आएको छैन । साथीहरुलार्य कसरी सोधैं ? उनीहरुले फोन गछन्कि भनेर मोबाईल पनि बन्द गरेर राखेको छु । मेरो जस्तै डाम अरु साथिको पनि होलाकि? चिन्ता लागिरहेको छ । बिस्तारै अनुसारको डामत निको होला तर अफिस...... कसरी जाने ?
दोस्रो मन खिसि गरेर हा“सि रहेको छ । पहिलो मन कहा गयो पत्तै छैन ।

Monday, December 26, 2011

पुसको पाहारमा बसेर दारी काट्नुको मज्जै बेग्लै
















जतिबेला म चौध बर्षको उमेरमा हिड्दै थिँए । सुकोमल ओठमाथि अलि–अलि कैला रौँहरु आउन थाले । दारी–जुँगा आउनु नै त्यतिबेला यस्तो भयो मानौँ जिन्दगीमा अब अरु खुसीका कुनै दिन यसरी आउने छैनन् । सानै देखि ठूला मान्छेहरुले दारी काटेको देख्दा मेरो दारी कहिले आउला भने जस्तो लाग्थ्यो । त्यसरी दारी काट्ने दिनको प्रतिक्षा गर्दै बच्चामा दारी काट्ने खेल पनि खेलियो । अब अलि–अलि रौ आइदिएपछि त के चाहियो र ? शूरु भैहाल्यो ब्लेड लगाएर अनुहार खुर्किने काम । तर यो दारी भन्ने चिज त बढो मप्पाको पो हुँदो रहेछ । जति जति खुर्कियो उति उति आउने । ब्लेडको तिखो धार रगड्दा–रगड्दा यो बिचरा गाला नै गैडाको छाला झैँ बन्न पुग्दो रहेछ । २० वर्षको मान्छे पच्चिस बर्षको जस्तो, २५ वर्षको मान्छे ३०–३५ वर्षको जस्तो । उता जनजाति मित्रहरुलाई हेर्ने हो भने उनीहरुको बास्तविक उमेर भन्दा पनि निकै कम उमेरका झै देखिन्छन् । एउटा रौ पनि नउम्रने सुकोमल जनजाती गालाहरु । देवकोटाले एउटा उनको निबन्धमा लेखेका छन्–“मगरको नास्ति दारी न जुँगा ।” उनलाई पनि दारी जुँगाले रुवाएको हुनुपर्छ र लेखे होलान यस्तो ।
शुरुमा ऐना हेर्दै, मुसुक्क मुस्कुराँउदै दारी काट्न बहुतै मज्जा लागेर आयो । तर पछि–पछि...उफ..!! आज काट्यो भोली नै फेरी पुरै अनुहार भरी काला दह्रा–दह्रा रौका ठुटा ठुटी पलाएर आइहाल्ने । धारीलो ब्लेड नलगाँउ त अनुहार पुरै फोहोर देखिने, लगाँउ त कति लगाँउ ? हे प्रभु...हे अल्लाह... हे महादेबकी वाइफ पार्बती.........................................। यसको मतलब बहुतै वाक्क दिक्क लाग्दो । कहिले काँही दारी काट्दा यस्तो लाग्छ, कि म केटी भएर जन्मन पाएको भए दारीको यस्तो ताडना–यातना त सहनुपर्ने थिएन् ।
आज क्रिसमस मनाइरहेछन् शहरमा । ह्याप्पी मेरी क्रिसमस भन्दै । लौ लौ तिम्री नै क्रिसमस !!
मेरी क्रिसमस नभनेर हाम्री क्रिसमस भने पनि त जाति नै हुँदो हो नी । जे सुकै भनुन् । बुद्ध हुन कि शिब, यशू हुन कि अल्लाह । आफू त यिनीहरु कसैसँग मागिँदैन सल्लाह । गरिन्छ काम, नत्र पाइन्न माम । जतिसुकै भगवान अलापे पनि आफुले काम नगरीकन यहाँ केही हुने हैन क्यारे ।
आज बिदा थियो । पुसको पहारिलो, न्यानो घाममा बसेर विधी र प्रक्रिया पु¥याएर आनुहारको दारी फडानी कार्यक्रम भब्यताका साथ सम्पन्न गरियो । कथित बाहुन भएको हुनाले पनि होकी यो दारीले यतिबिधी सताएको । बिचरा जनजातीहरु दारी जुँगाको रहर गर्छन् । तर फेरी यिनै जुँगा दारी टन्न आँउने जातिमाथि गालीको पर्रा बर्साउछन् । बाहुनले आदीबासी जनजातीमाथि थिचोमिचो ग¥यो रे । लामो नाक र टन्न दारी देख्नेबित्तिकै यो गैह्र जनजाती रहेछ भन्न थालिसके यो लोकतन्त्रमा । बाहुन हुनु अन्याय हो अथवा अन्यायको प्रतिक हुनु हो ?? तराइबासी मधेशी पनि भन्छन–“पहाडिया बाहुनहरुका अन्यायका कारण मधेश आज रोइरहेछ ।” हो हो रोइरहेछ । तराई मधेशमा त पहाडबाट पानी नझेर पनि त्यहाँको विशााल मैदानमा टन्न सिँचाई गर्न सकिन्छ हगि ? त्यै रोएको आँशुले । उनीहरु भन्छन, अब सरकारी जागिरमा बाहुनलाई बाइकट गर्नुृपर्छ र त्यहाँ जनजाती र मधेशीका लागि स्थान छुट्टाउनुपर्छ । वाह..म..वाह...। मैले त न कुनै जनजाती मित्रलाई अन्याय गरेको छु न त कुनै मधेशी दाजुभाइलाई नै । तर पनि यस किसिमका जातिय र क्षेत्रिय चिन्तनले गर्दा आज यो देशलाई साह्रै कष्ट भैरहेछ । मलाई दारी काट्न दिग्दार लागेझै ।
आसा गरौ यो देशमा पनि सदा सर्बदा पुसको पहारिलो घाम लागिरहने दिन आउने छ ।
आज घाममा बसेर आनन्द सँग दारी त काटियो, पर्सि त फेरी जत्तिको तत्तिनै भैहाल्छ । तर जे भएपनि पुसको न्यानो घाममा बसेर दारी काट्दा कति आनन्द आँउछ , त्यसको अनुभव न दारीजुँगा नभएका जनजातीहरुले गर्न सक्छन न त कुनै महिलाजनहरुले नै । अस्तु ।
२०६८ पौष १०, ललितपुर ।

Friday, December 23, 2011

पहिलो डेरा-ग्याँस र नाइटो



















गाँउबाट शहर छिरेको तेस्रो दिन ।
वा,
काठमाडौको एउटा गाँउबाट शहर छिरेको, मध्यपुर ठिमी नगरपालिका, भक्तपुरको पहिलो डेरा बसाई । सोह्र वर्षको थिँए ।
नमज्जा सँग मट्टितेलको स्टोभ बिग्रीयो । बेलुकासम्म त झ्यार्रर्रर्र्र गरेर बल्थ्यो । बिहान बालेर हेर्दा राँको मात्रै बल्न थाल्यो । बर्नरको सानो प्वालमा जति पिनले घोचे पनि काम लागेन । खाली कालो पिरो धुँवा मात्र आइरह्यो । घरमा त त्यै चिसो दाउरा परेको बेलामा मात्रै पिरो धुँवा हुन्थ्यो ।
मट्टितेलको भाउ पनि भर्खरै बढेको थियो । डर लाग्यो । त्यही अनुपातमा स्टोभ बनाएको ज्याला पनि बढ्ने होला । तै पनि दम दिएर हेरिरहेँ । झ्यार्रर्र्र बल्दे कस्तो मज्जा हुन्थ्यो । राँको बल्दा भाँडा पुरै कालो कालो हुन्छ । अझै यो भन्दा पनि अर्को डर । भाँडा भन्दा पनि धुवाले घरबेटीको कोठा बढी कालो हुन्छ । यस्तै लागे डरहरु ।
कोठा खाली होला हजुर भनेर सोध्दै गएको पहिलो दिन घरबुढीले सोधेकी थिइन– “ग्याँस छ कि छैन भाई ? नत्र त कोठा दिने गरेको छैन हामीले ।” त्यतिबेला ग्याँसको प्रचलन अलि कम थियो कि । मैले उनको प्रश्नको उत्तर मुख खोलेर दिन सकिन । मनमनै मात्र भनेँ–“ग्याँस छैन कसरी भनुँ , ग्याष्टिकको रोगी हुँ, पेट हुँडुँलिएर बेला–बेला नजिक बस्नेको नाकमा भूकम्प ल्याँउने ग्याँस निस्कन्छ ।”
नयाँ ठाँउ, स्टोभ कहाँ बनाइन्छ, केही थाहा थिएन । हातमा थोत्रो स्टोभ लिएर बजार बजार डुलियो । बल्ल तल्ल गड्ढाघरको साइकल मर्मत गर्ने एउटा पसलमा स्टोभको जिर्णोदार भयो ।
प्रसङ्ग भुकम्पकै ।
घरबेटीकी छोरीको नाइटो । आठ रेक्टरस्केलको भुकम्प ल्याउने किसिमको थियो । त्यसै भन्थे पल्लो कोठामा बस्ने साथीहरु । घरबेटीकी छोरी स्वर्गकै परी हो । पढ्न अल्छी लागेपछि उनीहरु आफ्नो कुरा शुरु गर्थे । घरबेटी चाँही राक्षसनी हो । दैत्यकी स्वास्नी हो । चौथो कोठामा बस्नेले भन्यो–स्वस्थानी कथामा आउने मय दानवकी छोरी हो हाम्री घरबेटी आमै । दोश्रो कोठामा बस्नेले विवाद निकाल्यो–हैन हैन रावणकी कान्छी बहिनी हो हाम्री घरबेटी आमै । जुन दानवकी छोरी भएपनि घरबेटी बुढी राक्षसनी हो भन्ने कुरामा सबैको एकमत हुन्थ्यो । तर कसरी जन्मी त्यो स्वर्गकी परी ? सबै अच्चम प्रकट गर्थे । सायद उनको पाठेघर र योनी विशेष प्रकारको थियो ।
हाँसोले त्यो घरको अन्तिम फ्ल्याट टन्नै भरिन्थ्यो ।
उनको एउटा विशेष शैली नै रहेछ–जे कपडा लगाएपनि नाइटो देखाएर हिड्ने । सायद उनको परिवारमा पनि उनको त्यो शैली पचिसकेको थियो । तर मलाई भने बढो अप्ठ्यारो लाग्थ्यो । घरबेटीकी छोरी बेला न कुबेला सलाई वा लाइटर माग्न आउथिँन । नाइटो देखाउनै पथ्र्यो उनलाई ।
हरे !...............
लाज बहुतै लागेर पानी पानी बनिन्थ्यो । सलाई त लैजाउन बरु माग्न नआउन ।
सायद उनी त्यतिबेला प्स टु कलेज पढ्थिन । उनलाई सोध्ने आँट गरिएन् । किनकी उनको तेश्रो आँखा सँग आफ्नो आँखा जुध्ला भनेर डर लाग्थ्यो । उनको नाइटोलाई हामी डेरावालहरुले तेश्रो आँखा नामाकरण गरेका थियौँ ।
एकदिन ।
सोली थिएन । स्टोभको पुन्टे ट्याङ्कमिा मट्टीतेल हाल्दै थिँए । एक चौथाई जति पोखियो । बाउले पसिना चुहाएर पठाएको पैसाबाट किनेको मट्टितेल पो गाँठ्ठे । एकछिनमै घरबेटीकी तिनै छोरी नाक थुन्दै आइन–”कुन कोठाबाट हो यस्तो मट्टितेल गन्हाएको, छ्या छ्या... ।” मेरो कोठामा हेरेर बारुले कम्मर मर्काउदै फर्केर गइन् ।
मैले भुँइमा सलाई कोरेर आगो लगाइदिँए । भुँइको मट्टितेल बल्दै थियो । मय दानवकी छोरी हुन वा रावणकी कान्छी बहिनी–घरबेटी बुढी ढोकामा आइन । “लौ हेर...हेर, घरै बाल्दिन लाग्यौ कि क्या हो भाइ तिम्ले त । मट्टितेल खन्याएर आगै सल्काएर । हेर..हेर गनाको । पुरै घर मट्टितेल गनायो भनेर छोरी सेन्ट छर्किदै छे । हिजो मात्रै बाउले पानसे हालेर ल्याउको सेन्ट सक्न लाइसकी । ग्याँस ल्याउनुपर्छ भाई ग्याँस । आको ४÷५ दिनमे के कोठा छोड भन्नु । यसरी त हुँदैन भाई । मट्टितेल बाले पनि नगन्हाउने तरिकाले पो बाल्नु पर्छ त ।”
ट्वाँ..................................।
मैले उनलाई ट्वाँ परेर क्वारक्वार्ती हेरीरहेँ । यति फतफताएर उनी हिँडिन ।
मैले सानो आवाज आउने गरी स्टोभ झ्यार्रर्र पारेँ अनि भात र एक भल्को तरकारी उमालेर छ÷सात घण्टा सम्मको लागि स्टोभबाट बिदा लिँए ।
खासमा म एस.एल.सी सकेर पढ्न आएको थिँए । सोह्र वर्ष सकेर सत्रमा पाइला चाल्दै थिँए । सानोठिमी शिक्षा क्याम्पसमा अंग्रेजी र नेपाली विषयमा आई.एड्. को कक्षा चलिरहेको थियो ।
सानोठिमी पछाडिको मगरगाँउ ।
तीनतले घर ।
पहिलो कोठामा म थिँए । दोश्रोमा रुकुमको भीमबहादुर खड्का, तेश्रोमा धार्दिङको कुन्नी के जाति तामाङ्ग र चौथोमा गोरखाको पोखरेल र अर्को एउटा साथी ।
तर चारैवटा कोठामा मट्टितेलवाला स्टोभकै आधिपत्य थियो । उनीहरुको स्टोभ राम्रो खालको थियो । मेरो चाँही अलि रोगी बुढो टाइपको ।
घरबेटी बुढी बिहानै गाइको दुध घर–घरमा पु¥याँउथिन । तर त्यसभन्दा अगाडि चार बजे देखि पाँच बजेसम्म उनको भजन किर्तन हुन्थ्यो–
ओम नमो भगवते वासुदेवाय !.......
ओम नमो भगवते वासुदेवाय !!.......
उनी यि प्रत्येक शब्दलाई बढो झोक्का दिएर उच्चारण गर्थिन । यो भजन हाम्रो लागि बिहान उठ्नका लागि एक किसिमको अर्लाम नै भएको थियो ।
उनको श्रीमान रिटायर्ड आर्मी थिए । कानमा सुनको ठुलै पातो झुन्ड्याएकी थिइन् । मट्टितेल सकिएपछि जानूपथ्र्यो ग्यालिन बोकेर गट्ठाघर वा बाहाखा बजारतिर । गोरखाको पोखरेललाई शहरको हावाले छोइसकेको थियो । क्याम्पसमा सँगै पढ्ने गरेका केटीहरु भेट हुन्छन् भनेर उ ठुलो झोलाभित्र ग्यालिन लुकाएर हिँड्थ्यो । म भने हातमै ।
यसरी बजारमा तरकारी लिन वा यस्तै मट्टितेल लिँन जाँदा उ घरबेटीकी छोरीको नाइटोको कुरा गथ्र्यो । उ भन्थ्यो–“त्यसलाई आफ्नो नाइटोप्रति ठूलो गर्व छ यार । त्यसको नाइटोमा हेरीदियो भने मुसुक्क हाँस्छे चन्डाल्नी । तैले कहिल्यै हेरिदिएको छस् ?” उ सोध्थ्यो । छैन यार, मलाई त डर लाग्छ । साँच्चै म त्यो नाइटो देखेर साह्रै डराँउथेँ । मुटु ढुक–ढुक हुन्थ्यो, उनी नजिक आँउदा भागेर टाढा पुगँु जस्तो लाग्थ्यो ।
येनकेन प्रकारेण, मेरो स्टोभ फेरी बिग्रियो । जति दम दिए पनि झ्यार्रर्रर्र गरेर बल्न छोड्यो । आधी भाग झ्यार्रर्र गरेर बल्थ्यो भने आधी भाग पाँचओटा टुकी बत्ति जोडेको जस्तै राँको बन्थ्यो । धुँवा पनि गजबले आँउने र भाँडा पनि उस्तै कालो बन्ने । साथीहरु भन्थे–“बर्नर फेरे ठीक हुन्छ ।” फेरी घरबुढी आएर कराउन थालिन–“यो स्टोभ सिस्टोभ फाल्देउ भाई । यस्तो स्टोभ बाल्नुभन्दा ग्याँस बाल्नुपर्छ । ग्याँस बाल्यो भने आयू बढ्छ । मट्टितेलको धुँवाले आन्द्रामा क्यान्सर पार्छ । अब कि कोठा छोड भाई कि स्टोभ ।”
यति भनेर उनी गइन् ।
त्यसै साँझ पल्लो कोठाको गोर्खालीलाई पनि घरबेटी बुढाले थर्काएछन् । पल्लोकोठाको भीम भन्दै थियो–गोर्खालीले घरबेटीको छोरीको नाइटोलाई एकोहोरो भएर हेरीरहेको घरबेटी बाले देखेछन् । अनि आफू नजिकै बोलाएर सुस्तरी झपार्दै भनेछन् – तैले काँ हेरेको हँ । बरु याँ हेर भन्दै आफ्नो यौनाङ्गतिर देखाएर पठाएछन् ।
उस्को कुराले थुक नै सर्किने हाँसियो ।
बेलुका गोर्खाली मेरो कोठामा आयो र भन्यो– “म त कोठा छोड्छु यार । मेलै भने–“अनि त्यो नाइटो नी ?”
“पर्खि न, त्यसको नाइटोलाई म एकदिन गोबरले टालिदिन्छु ।” उसले हाँस्दै भन्यो ।
त्यसै बेलुका सल्लाह भयो । सँगै मिलेर चारै जनालाई कोठा खोज्ने अनि एकैचोटी सर्ने । ६१ सालको कुरो । त्यस आसपासमा सस्तैमा छ्यालब्याल कोठा पाइन्थ्यो । चारजनालाई चारतिर कोठा खोजेर हामी पालैपालो एक अर्काको झिटीगुन्टा सार्न थाल्यौँ । घरबेटी बुढी रिसले रन्फनिँदै भन्दै थिइन्–“आफ्नै छेरलाई जस्तै कहिलेकाँही गाली गरेँ जस्तैमा रिसाउनुपर्छ त तिमीहरु ! तिमीहरुको अन्त गएरपनि केही भलो हुँदैन”...आदि इत्यादि ।


त्यो भूतपूर्व डेराबाट पाँच मिनेट पर मेरो नयाँ डेरा थियो । सामान सार्दा एउटा गुन्टाबाट थोपा–थोपा मट्टितेल चुहिरहेको थियो । अलि पर पुगेपछि घरबेटीको घर हेरेँ । कौसीमा केही चिज थियो । गोर्खाली पोखरेललाई पनि संकेत गरँे, उसले पनि उतै हे-यो र मुस्कुरायो । त्यो घरको कौसीबाट त्यै एउटी स्वर्गकी परी र उसको नाइटो हामीलाई हेरीरहेको थियो ।

Thursday, December 22, 2011

सम्झि तिमीलाई




















सम्झि तिमीलाई मुटु मेरो दुःखाँउ कतिञ्जेल
चोखो माया गुम्साएर लुँकाउ कतिञ्जेल

यो मन त बाँधेकै छु सँगै दुई ओठ पनि
के के कुरा गर्छ आँखा छुपाँउ कतिञ्जेल
चोखो माया गुम्साएर लुँकाउ कतिञ्जेल

नदेखेमा पनि दुख्छ देखे अझै बढी
त्यो नजरले यो मनलाई खोपाउँ कतिञ्जेल
सम्झि तिमीलाई मुटु मेरो दुःखाँउ कतिञ्जेल

२०६८ पौष ०६
ललितपुर

Friday, October 14, 2011

गर्मिमास ठन्डीमायाँ

















गर्मिमास ठन्डीमायाँ दिने मै हो नी
ठन्डीमास गर्मिमायाँ दिने मै हो नी

कहिले काही त बादलभित्र, लुक्नु तिमी म खोजुँला
जुन संग दाँज्न परे, तिमीलाई नै रोजुँला
सुखहरु तिमीलाई नै,दुखहरु बोकी सारा
जस्तोसुकै कठिन क्षणमा, हँसाईदिने मै हो नी
ठन्डीमास गर्मि माया दिने मै हो नी ।

गर्मिमास ठन्डीमायाँ दिने मै हो नी

सानोतिनो गल्ति हँुदा मुस्काईदिनु तिमीले मलाई
यात्राभरी ठेस लागे पुछिदिन्छु आँशु तिमीलाई
सुख–दुख बाँडीचुँडी मिलाईदिने मै हो नी
गर्मिमास ठन्डीमायां दिने मै हो नी

गर्मिमास ठन्डीमायाँ दिने मै हो नी
ठन्डीमास गर्मिमायाँ दिने मै हो नी

२०६५ पौष ०६
जाउलाखेल ।


Saturday, October 01, 2011

मेरो कबिता






















पाँच फिट दश इन्च अग्लो
लामो नाक र बाक्लो आँखीभौँ भएको
मेरो एउटा कबिता
लुखुर–लुखुर
हिडिरहेछ म संगै सधैँ–सधैँ

कुन्नी !
किन पछी लाग्छ यो यसरी
मनभरी–भरी
नयाँ–नयाा सपनाकाहरुका
साना तिना पोका पन्तुराहरु बोकेर
के आस गर्छ गर्छ कुन्नी यसले
अँह थाहा छैन
कहाँ सम्म हिड्न सक्छ यो
आँखाभरी सगरमाथाको चुचुरो रोकेर
थाहा छैन
छातीभरी घाउ र जिउभरी ज्वरो
अनि हातमा स्टारलाईन डटपेन बोकेर
थाहा छैन
तर्न सक्छ या सक्दैन यसरी
जिन्दगीका गहिरा तेजावी जंघारहरु
थाहा छैन
कलेटी परेका उसका ओठहरुबाट
निला शिरिषका फूल फुटपाथ भरी झरेझै
झर्नेछ क्नै दिन
उसको त्यो बाँकी मुस्कान
र पुरिनेछ सयौँ–सयौँ खुट्टाहरु मुनी

२०६८ असोज १२
काठमाडौं

हाँसो

कतिपय अबस्था यस्तै हुन्छ । कल्पना गरिएको समय भन्दा वर आइपुगिदिन्छ जिवन... हाँसो र आँशु यस्ता चिज हुन जसको कहिल्यै मिलन हुँदैन । च्याटमा ...

Monday, January 09, 2012

मेरो नथाक्ने जिन्दगी
















जति हिड्यो उति हिडूँ लाग्छ
मेरो नथाक्ने जिन्दगी
काँडा र ढुङ्गा अबरोध सँग
कहिल्यै नहार्ने जिन्दगी

घात पनि छन् धेरै
तिखा बात पनि छन् धेरै
अघि बढ्दा खुट्टा समात्ने
हात पनि पनि धेरै
एक पाइला मात्र बढ्दा अगाडि
बाटो छेक्ने यि पहाडसँग
दुःख र कष्ट सँग कहिल्यै
कहिल्यै नहार्ने जिन्दगी

बाँच्दिन होला दुःख बिना त
दुःख नै प्यारो एक साथी छ
लागिरहुन् ठेस अझै–अझै
हिँड्नेछु हाँस्दै रगत पुछेर
दुःख सारा लुकाई यि आँखाभित्र
आँशु नझार्ने जिन्दगी
जति हिड्यो उति हिडूँ लाग्छ
मेरो नथाक्ने जिन्दगी

१६,कार्तिक ०६७
काठमाडौं ।

कठै म !!!!










सुदीप कुमार ढुङ्गाना



आफु ताक्छ मुढो बञ्चरो ताक्छ घु“डो भन्ने उखान त्यसै वनेको होईन जस्तो लाग्न थालेको छ हिजो आज । केहि दिन अघिको एउटा घटना मेरो लागि त्यस्तै भयो । कसलाई भनौं, भन्ने मान्छे पनि पाएको छैन ।
अफिसको एकजना साथीको जन्मदिन थियो । पार्टी राखेको छु, आउनु पर्छ है दाई भनेर निमन्त्रणा गर्यो । त्यति नम्र निमन्त्रणा त्यही माथि दारुपानी सहितको भोज, नाई भन्न न मन थियो, न सकियो ।
अफिसका आधा दर्जन साथीहरुको भीडमा मिसिएर लागें मित्रको घरमा ।
भोज भनेपछि दिउ“सो देखि नै खाजा खाइउको थिइन भर्नुभने लाज होला । जे होस्, मिठो मसिनो संगै दारुपानीको स्वाद सम्झ“दै ठाउ“मा पुगियो ।
नेवारी घर, घरैमा वनाएको तिनपाने, अनि छिमेकि राष्ट्रवाट ट्रकमै खा“देर ल्याएको भएपनि थारो भैंसि नभएर कलिलो पाडोको मांस पकवानहरु, अनि दिउ“सो देखिको भोक । साथीहरुको साथ, हाहाहा गर्दै घरनै थर्काउनेगरि वेला वेलामा छुट्ने हा“सोका पर्राहरु । भोज सा¥है रमाईलो भयो । रमाईलो मात्र होईन, मेरोलागीत रात छिप्पिसकेपछिको त्यो भोज बिस्तारै घमाईलो पनि हुन थाल्यो । त्यहा“ वस्न समेत उकुस मुकुस हु“दै आयो । एउटा मान्छेलाई समेत दुईटा देख्न थालिसकेको थिएं म ।
‘अव यहा“ वसेर भएन ।’ एक मनले भन्यो
‘रात परिसक्यो कहा“ जाने?’ अर्को मनले सोध्यो
‘यस्तो गर्मि छ । आ“खा पनि तिरिमिरि गरिसक्यो । के खान वसिराख्नु ?’ पहिलो मनले उदेक मानेर फेरी सोध्यो ।
‘खान मात्र वस्नु पर्छत ? फेरी वाहिर गएर के गर्छस् ?’ फेरि प्रश्न
‘कमसे कम सितल त हुन्छ ।’
‘.....................’
‘.....................................’
दुईटा मन बाझाबाझ गर्नथाले । अखिर पहिलो मनले जित्यो । अनि कसैलाई थाहा नदिई चर्पी गए जस्तो गरेर बिस्तारो लागें बाहिरतिर ।
‘ओहो, बाहिर आउ“दात कसैले देखेन ।’ ठुलो अपराध गरेर उम्कन सक्दा जस्तै खुसि लाग्यो ।
बाहिर त आइयो तर अव जाने कहा“ ? सबैतिर अन्धकार मात्र थियो । पसलहरु सबै बन्द भईसकेका थिए । फाट्टफुट्ट आउने मोटरको बत्ती पनि चारवटा देख्न थालिसकेको थिएं म भने । साथीहरु संगै जानुपर्ने, उनीहरुले कुनै उपाय निकालेर मलाई घर त पु¥याई दिन्थे ।
‘देखिस् मैलेत अघिनै भनेको थिएंनि ।’ अघिदेखि हारेर केही नबोलेको दोस्रो मनले काखी बजायो ।
‘यतै एकछिन बस्छु । केही बेरपछि उनीहरुले मलाई नदेखेपछि फोन गर्छन् । अनि संगै गए भइहाल्योनि ।’ दोस्रो मनलाई जित्नै पर्छ जस्तो लागेर विकल्प प्रस्तुत गर्यो पहिलो मनले ।
जे जसो भएपनि मनहरुको बाझाबाझकै विचमा मलाई दिक्क लागीरहेको थियो । अघिसम्म के केन पाईयो भनेर आ“खा चिम्लेर घुट्क्याएको तरल पदार्थले अहिले आ“खा खोल्न पनि गा¥हो भईरहेको थियो । त्यहिं थुचुक्क बसु“ बसु“ लागेको थियो । तर बाटैमा बसिहाल्न मनको अन्तर कुन्तरमा भएको निथारपुथार आत्मसम्मानले मानेन । त्यसपछि अगाडि वढें । त्यसबेला भने एउटा कुरामा मलाई सा¥है रमाईलो लाग्यो । अरुबेला हिंड्न अल्छि मान्ने र गोडा उचाल्नै गा¥हो पर्ने मेरो स्वास्थ्यामा आकाश पातालको फरक आईसकेछ । अरुबेला टनको जस्तो लाग्ने मेरा गोडाहरु अहिले पाउका जस्तै हलुका भएका थिए । तर एउटा सानो समस्या चाहिं त्यहां पनि देखा पर्यो । खुट्टा धेरै हलुका भएर होला टेकु“ भनेका ठाउ“मा पाईलानै परिरहेको थिएन । त्यसवेला मलाई यो समाजका सभ्य भनाउ“दा हरु संग रिस पनि उठिरेहेका थियो । मान्छेको स्वास्थ्यमा यति धेरै प्रगति हु“दा उनिहरुले लरखरायो वा ढुलमुलायो भनेर लगाउने आरोपलाई मेरो अन्तरात्माले सुरु देखिनै अस्विकार गरिदियो ।
यसमा भने मेरा दुवै मन एक मत देखिए । त्यसैले यसमा उनिहरुका विच कुनै वाझावाझ हुने अवस्था आएन ।
हलुका खुट्टाले लहरींदै मेरो ज्यानलाई गन्तव्यहिन यात्रामा अघि वढाए ।
केही अगाडि मात्र के पुगेको थिएं, आ“खै टट्याउने झिलिमिलि बत्ती बलेको ठाउ“मा आईपुगें । सवैतिर वन्द भईसकेको निष्पट्ट कालो रातमा पनि त्यहा“ भने खुलानै थियो र झिलिमिलि पनि । विस्तारै त्यतै तिर तान्दै लग्यो मेरो हलुका खुट्टाले ।
ढोकामा पुगें, तर भित्र जान भने मन थिएन......
घरक्क ढोका खुल्यो । दुईजना सुन्दर कन्याहरु बाहिर निस्केर सोधे ‘अंकल कसलाई खोज्नु भएको ?’
‘तिमीहरुलाईनै हो’ भनेर प्याच्च भनिदिउ“कि जस्तो लागेको थियो तर मुख खोलिहाल्ने हिम्मत भएन । कस्तो पात्तिएको बुढो रहेछ भनेर हल्ला गर्न थालेभने के गर्नु ?
मैले केहि बोल्न नपाउ“दै दुवैजना मसंग टा“सिई सकेका थिए । अनि दुवैले मेरो एक एकवटा पाखुरा समातेका थिए, चोर समातेजस्तो ।
‘भित्रै जाउ“ न अंकल’ एउटीले नम्र निवेदन गरि
‘हो भन्या अंकल, यहा“ चिसो छ क्या.....’ त्यसैमाथि अर्किले थपि ।
‘होईन म जान्न’ भिष्म अडान संगै मैले पहिलो पटक जिव्रो चलाएं ।
‘त्यसो नभन्नुसन भित्र हिंड्नुस् । यहा“ चिसो छ क्या, फेरी भोली ज्वरो आउला ।’ महिनौं अभ्यास गरेका गायक जस्तै लोली मिलाएर उनिहरुले मलाई वालकलाई सम्झाएझैं गरे ।
‘मलाई कति गर्मि भईरहेको छ भन्ने तिमिहरुलाई के थाहा ।’ मैले मनमनै जवाफ दिएं ।
भित्र नगई सुखै भएन । मेरा पाईला विस्तारै चले । अनि ढोका वाट छिर्ने वित्तिकैको वेञ्चमा थ्याच्च वसैं । वसें भन्नु भन्दा ज्यानलाई वेञ्चमा थचारें भन्दा वढी उपयुक्त हुन्छ होला ।
उनिहरुले मलाई विस्तारै समाएका थिएकि वा उनीहरुको खुट्टा पनि मेरो जस्तै हलुका थियो वा.........................। उनिहरु पनि म संगै लछारिंदै बेन्चमै वस्न आईपुगे ।
‘अंकल भित्रै जाउ“न ।’
‘होईन, यहिं ठिक छ ।’
‘यहा“ धेरै मान्छे ओहोर दोहोर गर्छन् क्या ।’
‘के भो त ?’
उनिहरु र मेरो विचमा भित्र लाने र जान नमान्ने अडानका साथ धेरैवेर भलाकुसारी भईरह्यो ।
‘उसो भए के खाने त?’ एउटीले पराजय स्विकार्दै कुरो मोडि
मलाई ठुलै युद्ध जिते जस्तो भयो ।
‘म केहि पनि खान्न, अघाएको छु ।’ अव निहुरीनु पर्ने कुनै कारणनै थिएन । मैले जिति सकेको थिएं ।
यस्तैमा फलफुल सलाद र बियर बोकेर एउटी आई ।
दुईजनालो पालैपालो शिशिबाटै बियर घुट्क्याउन थाले । अरुबेला भएको भए त्यो बियर देखेर मेरो मुखमा कति पानी आउ“थ्यो होला ? तर त्यो बेलामा भने केहि वेर अघि खाएको भेजनै आउन खोजिरहेको थियो । त्यसलाई मैले वल गरेर रोकिराखेको थिएं । त्यसैले मलाई त्यसको वास्ता नै लागेन ।
उनीहरु म संग कुरा पनि गर्दै थिए । अनि मुखमा बुझो पनि खा“द्दै थिए । उनिहरुले के खाए, कति खाए , मलाई वास्ता गर्न आवश्यक पनि थिएन । म जुरुक्क उठें ।
‘जान लाग्नु भएको?’ मधुर प्रश्न
‘ अं अव म जान्छु ।’ लरवरिएको उत्तर
‘होईन वस्नुस्न । अव एक वोतल वियर खाने क्या हामि ।’ बुझो कोचिएको मुखवाट आग्रहमा मधुरता थपियो ।
‘अहं, अव म जान्छु ।’ मैले द¥हो अडान लिएं ।
‘उसो भए विल तिर्नुस् ।’ एकै पटक भदौरे पानी रोकिए जस्तै मधुरता हरायो ।
‘के को विल ?’
‘खाएको विल नि ।’
‘मैले त खाएकै छैन ।’ म अकमकिएं ।
‘चौविस सय पचास’ पर वाट आवाज आयो ।
‘ल चौविस सय ५० तिर्नुस् ।’ ठाडो आदेश ।
‘म तिर्दै तिर्दिन ।’ फेरी द¥हो अडान ।
‘नतिर्ने नै होत?’
‘हो’
त्यत्तिकैमा वरिपरि ५–६ जना जम्मा भईसकेका थिए । सबैले मलाई च्यापचुप समाते । अघि नरम हातले भित्र लानेलेनै अहिले खस्रा हात र व्यवहारका साथ मेरो खल्तिवाट पैसा झिकि ।
कति झिकि मलाई थाहा छैन । अघि कन्याहरुले दुईतिर पाखुरा समातेर भित्र लगेका थिए । अहिले दुईजना कुमारले कठारो समाएर बाहिर ल्याए । अघि दुई कन्याका नरम हात झड्कालेर आफैं वेञ्चमा वसेको थिएं । अहिले उनिहरुले मलाई झड्कालेर हिन्दी सिनेमामा गुण्डाले गुडिरहेको गाडिवाट लाश फालिदिएजस्तो मलाई वाहिर फालीदिए ।
‘म पनि त एक्लै छैननी ।’ मलाई झनक्क रिस उठ्यो ।
संगठित भएपछि जे पनि गर्न सकिन्छ भन्ने मैले राजनिति नवुझेपनि वन्द र हडताल वुझिसकेको थिएं ।
खल्तीबाट मोबाईल झिकें । धन्न त्यो लुटेका रहेनछन् ।
साथीलाई फान गरें । उठाउने बित्तिकै साथि जंगियो ‘अहिले सम्म सम्पर्क हुन सकेन, कहा“ हुनुहुन्छ ? खोज्दा खोज्दा हैरान भईसकियो ।’
‘मलाईत लुटे यार’ रोक्न खोज्दा खोज्दै मेरो मुखवाट रुञ्चे स्वर एकै पटक निस्क्यो ।
‘कहां हुनुहुन्छ त्यो भन्नुस्न ।’
‘त्यहा“ भन्दा अल्लि पर वाटोको वाया“ पट्टि भएको क्याविन रेष्टुरेञ्टको वाहिर पट्टि’ मैले सम्भव भएसम्म वुझिने वोलीमा, उनिहरुले सजिलै बुझ्ने गरि भनें । उनिहरुले कति वुझे मलाई थाहा भएन । फोन काटियो ।
केही बेरमा साथीहरु आइपुगे । मैले सबै बेलिविस्तार लगाए“ । तर राम्ररी बुझाउन सकेंकि सकिन म अलमलमा परीरहें । अनि एउटै वाक्य दोहो¥याई रहें ।
‘एउटै कुरो नदोहो¥याउनु न’ एउटाले भन्यो ।
मलाई मेरै जिव्रोले समेत साथ दिईरहेको थिएन । म बोल्न खोज्थें, जिब्रो चल्नै मान्दैन थियो ।
सवैजना फेरी भित्र गयौं । आधा दर्जन मान्छे संग भित्र जा“दा म पनि केही पूmर्तिलो भएको थिए“ ।
‘ओए, मेरो पैसा झिक् ।’ मेरो डा“को ठुलो भईहाल्यो ।
‘के को पैसा?’ अघि मलाई बाघ वनेर झम्टनेले विरालो जसरी म्याउ गर्यो ।
‘अझ के को पैसा भन्छस् ?’ साथीहरु मै संग थिए, म के कम् ?
‘............’
‘................’
साथीहरु मलाई चूप लाग्न भन्दै थिए । कुरो बुझ्न खोज्दै थिए । ढोकैमा आएर ट्याक्सि रोकियो ।
‘के भो ब्रो ?’ मुटु कमाउने धोत्रो आवाज संगै ३–४ जना मुन्द्रे कुण्डले भित्र छिरे ।
मेरो बोली वन्द भयो ।
अघि विरालो भएकाहरु अहिले वाघ भईसकेका थिए ।
अघि मलाई अंकल भन्ने भतिजी अगाडि देखा परी । सा“च्चै रणचण्डी जस्ती देखिएकि थिई । हातमा चप्पल थियो । मुखै ताकेर हानी । छेक्न खोज्दै थिएं, सकिनं ।
ब्यु“झदा घरको खाटमा थिएं । टाउको माथि जा“तो राखे जस्तो भईरहेको थियो । जिउ सवै दुखिरहेको थियो । कोठामा कोहि थिएनन् ।
‘ओहो कस्तो नराम्रो सपना देखियो ।’ घटना सा“चो नभएर सपना भएकोमा मक्ख परें । मनमनै भगवानलाई धन्यवाद पनि दिएं ।
यसो हात मुखमा लगेकोत सुनिएको रहेछ । झस्यांग भएं । बल्ल बल्ल उठेर ऐनामा हरेको, मुखमात चप्पलको डामनै वसेको रहेछ । नाकमा अलि अलि रगत कटकटिएर कालो भएको थियो । ज्यु“दै मर्ने भनेको के होला जस्तो लाग्थ्यो । यस्तै हु“दो रहेछ भनेर मनमा खेल्न थाल्यो ।
श्रीमती ज्यु कोठामा आउनु भयो । अनि भुत्भुताउनुभयो ‘नकच्चरो बुढो, पचास कट्न आ“टेर पनि यस्तो चाल छ । छिमेकीको अगाडि कसरी मुख देखाउनु ? साथीभाईले के भन्लान् ?’
वहा“ वोली रहनु भयो । वहा“को महानवाणि म आज्ञाकारी वालक भएर सुनिरहें ।
छोरा छोरी पनि मेरो मुख हेर्दै हा“स्छन् । अनि टाढेवाट भाग्छन् । मलाई देख्ने वित्तिकै लुटपुटिन आउने सानो छोरो पनि नजिक आएन । म न उनीहरु हा“स्ने साहस जुटाउन सकेको छु, न रिसाउने नै हिम्मत छ ।
‘देखिस् ? बाहिर ननिस्कि भनेको होईन ?’ त्यहि वेला दोस्रो मन वोल्यो ।
महिलो मनले केहि जवाफ फर्काएन । कता गएको थियो पत्तै भएन ।
एक हप्ता भयो । न अफिस गएको छु । अथवा भनौं न जान सकेको छु । न वाहिर नै निस्किएको छु । श्रीमतिले ठसक्क परेर भात पस्किदिन्छीन्, त्यहि खान्छु वसिरहेको छु । घरको कोही पनि बोलीरहेको छैन । के भयो भनेर सोध्ने हिम्मत आएको छैन । साथीहरुलार्य कसरी सोधैं ? उनीहरुले फोन गछन्कि भनेर मोबाईल पनि बन्द गरेर राखेको छु । मेरो जस्तै डाम अरु साथिको पनि होलाकि? चिन्ता लागिरहेको छ । बिस्तारै अनुसारको डामत निको होला तर अफिस...... कसरी जाने ?
दोस्रो मन खिसि गरेर हा“सि रहेको छ । पहिलो मन कहा गयो पत्तै छैन ।

Monday, December 26, 2011

पुसको पाहारमा बसेर दारी काट्नुको मज्जै बेग्लै
















जतिबेला म चौध बर्षको उमेरमा हिड्दै थिँए । सुकोमल ओठमाथि अलि–अलि कैला रौँहरु आउन थाले । दारी–जुँगा आउनु नै त्यतिबेला यस्तो भयो मानौँ जिन्दगीमा अब अरु खुसीका कुनै दिन यसरी आउने छैनन् । सानै देखि ठूला मान्छेहरुले दारी काटेको देख्दा मेरो दारी कहिले आउला भने जस्तो लाग्थ्यो । त्यसरी दारी काट्ने दिनको प्रतिक्षा गर्दै बच्चामा दारी काट्ने खेल पनि खेलियो । अब अलि–अलि रौ आइदिएपछि त के चाहियो र ? शूरु भैहाल्यो ब्लेड लगाएर अनुहार खुर्किने काम । तर यो दारी भन्ने चिज त बढो मप्पाको पो हुँदो रहेछ । जति जति खुर्कियो उति उति आउने । ब्लेडको तिखो धार रगड्दा–रगड्दा यो बिचरा गाला नै गैडाको छाला झैँ बन्न पुग्दो रहेछ । २० वर्षको मान्छे पच्चिस बर्षको जस्तो, २५ वर्षको मान्छे ३०–३५ वर्षको जस्तो । उता जनजाति मित्रहरुलाई हेर्ने हो भने उनीहरुको बास्तविक उमेर भन्दा पनि निकै कम उमेरका झै देखिन्छन् । एउटा रौ पनि नउम्रने सुकोमल जनजाती गालाहरु । देवकोटाले एउटा उनको निबन्धमा लेखेका छन्–“मगरको नास्ति दारी न जुँगा ।” उनलाई पनि दारी जुँगाले रुवाएको हुनुपर्छ र लेखे होलान यस्तो ।
शुरुमा ऐना हेर्दै, मुसुक्क मुस्कुराँउदै दारी काट्न बहुतै मज्जा लागेर आयो । तर पछि–पछि...उफ..!! आज काट्यो भोली नै फेरी पुरै अनुहार भरी काला दह्रा–दह्रा रौका ठुटा ठुटी पलाएर आइहाल्ने । धारीलो ब्लेड नलगाँउ त अनुहार पुरै फोहोर देखिने, लगाँउ त कति लगाँउ ? हे प्रभु...हे अल्लाह... हे महादेबकी वाइफ पार्बती.........................................। यसको मतलब बहुतै वाक्क दिक्क लाग्दो । कहिले काँही दारी काट्दा यस्तो लाग्छ, कि म केटी भएर जन्मन पाएको भए दारीको यस्तो ताडना–यातना त सहनुपर्ने थिएन् ।
आज क्रिसमस मनाइरहेछन् शहरमा । ह्याप्पी मेरी क्रिसमस भन्दै । लौ लौ तिम्री नै क्रिसमस !!
मेरी क्रिसमस नभनेर हाम्री क्रिसमस भने पनि त जाति नै हुँदो हो नी । जे सुकै भनुन् । बुद्ध हुन कि शिब, यशू हुन कि अल्लाह । आफू त यिनीहरु कसैसँग मागिँदैन सल्लाह । गरिन्छ काम, नत्र पाइन्न माम । जतिसुकै भगवान अलापे पनि आफुले काम नगरीकन यहाँ केही हुने हैन क्यारे ।
आज बिदा थियो । पुसको पहारिलो, न्यानो घाममा बसेर विधी र प्रक्रिया पु¥याएर आनुहारको दारी फडानी कार्यक्रम भब्यताका साथ सम्पन्न गरियो । कथित बाहुन भएको हुनाले पनि होकी यो दारीले यतिबिधी सताएको । बिचरा जनजातीहरु दारी जुँगाको रहर गर्छन् । तर फेरी यिनै जुँगा दारी टन्न आँउने जातिमाथि गालीको पर्रा बर्साउछन् । बाहुनले आदीबासी जनजातीमाथि थिचोमिचो ग¥यो रे । लामो नाक र टन्न दारी देख्नेबित्तिकै यो गैह्र जनजाती रहेछ भन्न थालिसके यो लोकतन्त्रमा । बाहुन हुनु अन्याय हो अथवा अन्यायको प्रतिक हुनु हो ?? तराइबासी मधेशी पनि भन्छन–“पहाडिया बाहुनहरुका अन्यायका कारण मधेश आज रोइरहेछ ।” हो हो रोइरहेछ । तराई मधेशमा त पहाडबाट पानी नझेर पनि त्यहाँको विशााल मैदानमा टन्न सिँचाई गर्न सकिन्छ हगि ? त्यै रोएको आँशुले । उनीहरु भन्छन, अब सरकारी जागिरमा बाहुनलाई बाइकट गर्नुृपर्छ र त्यहाँ जनजाती र मधेशीका लागि स्थान छुट्टाउनुपर्छ । वाह..म..वाह...। मैले त न कुनै जनजाती मित्रलाई अन्याय गरेको छु न त कुनै मधेशी दाजुभाइलाई नै । तर पनि यस किसिमका जातिय र क्षेत्रिय चिन्तनले गर्दा आज यो देशलाई साह्रै कष्ट भैरहेछ । मलाई दारी काट्न दिग्दार लागेझै ।
आसा गरौ यो देशमा पनि सदा सर्बदा पुसको पहारिलो घाम लागिरहने दिन आउने छ ।
आज घाममा बसेर आनन्द सँग दारी त काटियो, पर्सि त फेरी जत्तिको तत्तिनै भैहाल्छ । तर जे भएपनि पुसको न्यानो घाममा बसेर दारी काट्दा कति आनन्द आँउछ , त्यसको अनुभव न दारीजुँगा नभएका जनजातीहरुले गर्न सक्छन न त कुनै महिलाजनहरुले नै । अस्तु ।
२०६८ पौष १०, ललितपुर ।

Friday, December 23, 2011

पहिलो डेरा-ग्याँस र नाइटो



















गाँउबाट शहर छिरेको तेस्रो दिन ।
वा,
काठमाडौको एउटा गाँउबाट शहर छिरेको, मध्यपुर ठिमी नगरपालिका, भक्तपुरको पहिलो डेरा बसाई । सोह्र वर्षको थिँए ।
नमज्जा सँग मट्टितेलको स्टोभ बिग्रीयो । बेलुकासम्म त झ्यार्रर्रर्र्र गरेर बल्थ्यो । बिहान बालेर हेर्दा राँको मात्रै बल्न थाल्यो । बर्नरको सानो प्वालमा जति पिनले घोचे पनि काम लागेन । खाली कालो पिरो धुँवा मात्र आइरह्यो । घरमा त त्यै चिसो दाउरा परेको बेलामा मात्रै पिरो धुँवा हुन्थ्यो ।
मट्टितेलको भाउ पनि भर्खरै बढेको थियो । डर लाग्यो । त्यही अनुपातमा स्टोभ बनाएको ज्याला पनि बढ्ने होला । तै पनि दम दिएर हेरिरहेँ । झ्यार्रर्र्र बल्दे कस्तो मज्जा हुन्थ्यो । राँको बल्दा भाँडा पुरै कालो कालो हुन्छ । अझै यो भन्दा पनि अर्को डर । भाँडा भन्दा पनि धुवाले घरबेटीको कोठा बढी कालो हुन्छ । यस्तै लागे डरहरु ।
कोठा खाली होला हजुर भनेर सोध्दै गएको पहिलो दिन घरबुढीले सोधेकी थिइन– “ग्याँस छ कि छैन भाई ? नत्र त कोठा दिने गरेको छैन हामीले ।” त्यतिबेला ग्याँसको प्रचलन अलि कम थियो कि । मैले उनको प्रश्नको उत्तर मुख खोलेर दिन सकिन । मनमनै मात्र भनेँ–“ग्याँस छैन कसरी भनुँ , ग्याष्टिकको रोगी हुँ, पेट हुँडुँलिएर बेला–बेला नजिक बस्नेको नाकमा भूकम्प ल्याँउने ग्याँस निस्कन्छ ।”
नयाँ ठाँउ, स्टोभ कहाँ बनाइन्छ, केही थाहा थिएन । हातमा थोत्रो स्टोभ लिएर बजार बजार डुलियो । बल्ल तल्ल गड्ढाघरको साइकल मर्मत गर्ने एउटा पसलमा स्टोभको जिर्णोदार भयो ।
प्रसङ्ग भुकम्पकै ।
घरबेटीकी छोरीको नाइटो । आठ रेक्टरस्केलको भुकम्प ल्याउने किसिमको थियो । त्यसै भन्थे पल्लो कोठामा बस्ने साथीहरु । घरबेटीकी छोरी स्वर्गकै परी हो । पढ्न अल्छी लागेपछि उनीहरु आफ्नो कुरा शुरु गर्थे । घरबेटी चाँही राक्षसनी हो । दैत्यकी स्वास्नी हो । चौथो कोठामा बस्नेले भन्यो–स्वस्थानी कथामा आउने मय दानवकी छोरी हो हाम्री घरबेटी आमै । दोश्रो कोठामा बस्नेले विवाद निकाल्यो–हैन हैन रावणकी कान्छी बहिनी हो हाम्री घरबेटी आमै । जुन दानवकी छोरी भएपनि घरबेटी बुढी राक्षसनी हो भन्ने कुरामा सबैको एकमत हुन्थ्यो । तर कसरी जन्मी त्यो स्वर्गकी परी ? सबै अच्चम प्रकट गर्थे । सायद उनको पाठेघर र योनी विशेष प्रकारको थियो ।
हाँसोले त्यो घरको अन्तिम फ्ल्याट टन्नै भरिन्थ्यो ।
उनको एउटा विशेष शैली नै रहेछ–जे कपडा लगाएपनि नाइटो देखाएर हिड्ने । सायद उनको परिवारमा पनि उनको त्यो शैली पचिसकेको थियो । तर मलाई भने बढो अप्ठ्यारो लाग्थ्यो । घरबेटीकी छोरी बेला न कुबेला सलाई वा लाइटर माग्न आउथिँन । नाइटो देखाउनै पथ्र्यो उनलाई ।
हरे !...............
लाज बहुतै लागेर पानी पानी बनिन्थ्यो । सलाई त लैजाउन बरु माग्न नआउन ।
सायद उनी त्यतिबेला प्स टु कलेज पढ्थिन । उनलाई सोध्ने आँट गरिएन् । किनकी उनको तेश्रो आँखा सँग आफ्नो आँखा जुध्ला भनेर डर लाग्थ्यो । उनको नाइटोलाई हामी डेरावालहरुले तेश्रो आँखा नामाकरण गरेका थियौँ ।
एकदिन ।
सोली थिएन । स्टोभको पुन्टे ट्याङ्कमिा मट्टीतेल हाल्दै थिँए । एक चौथाई जति पोखियो । बाउले पसिना चुहाएर पठाएको पैसाबाट किनेको मट्टितेल पो गाँठ्ठे । एकछिनमै घरबेटीकी तिनै छोरी नाक थुन्दै आइन–”कुन कोठाबाट हो यस्तो मट्टितेल गन्हाएको, छ्या छ्या... ।” मेरो कोठामा हेरेर बारुले कम्मर मर्काउदै फर्केर गइन् ।
मैले भुँइमा सलाई कोरेर आगो लगाइदिँए । भुँइको मट्टितेल बल्दै थियो । मय दानवकी छोरी हुन वा रावणकी कान्छी बहिनी–घरबेटी बुढी ढोकामा आइन । “लौ हेर...हेर, घरै बाल्दिन लाग्यौ कि क्या हो भाइ तिम्ले त । मट्टितेल खन्याएर आगै सल्काएर । हेर..हेर गनाको । पुरै घर मट्टितेल गनायो भनेर छोरी सेन्ट छर्किदै छे । हिजो मात्रै बाउले पानसे हालेर ल्याउको सेन्ट सक्न लाइसकी । ग्याँस ल्याउनुपर्छ भाई ग्याँस । आको ४÷५ दिनमे के कोठा छोड भन्नु । यसरी त हुँदैन भाई । मट्टितेल बाले पनि नगन्हाउने तरिकाले पो बाल्नु पर्छ त ।”
ट्वाँ..................................।
मैले उनलाई ट्वाँ परेर क्वारक्वार्ती हेरीरहेँ । यति फतफताएर उनी हिँडिन ।
मैले सानो आवाज आउने गरी स्टोभ झ्यार्रर्र पारेँ अनि भात र एक भल्को तरकारी उमालेर छ÷सात घण्टा सम्मको लागि स्टोभबाट बिदा लिँए ।
खासमा म एस.एल.सी सकेर पढ्न आएको थिँए । सोह्र वर्ष सकेर सत्रमा पाइला चाल्दै थिँए । सानोठिमी शिक्षा क्याम्पसमा अंग्रेजी र नेपाली विषयमा आई.एड्. को कक्षा चलिरहेको थियो ।
सानोठिमी पछाडिको मगरगाँउ ।
तीनतले घर ।
पहिलो कोठामा म थिँए । दोश्रोमा रुकुमको भीमबहादुर खड्का, तेश्रोमा धार्दिङको कुन्नी के जाति तामाङ्ग र चौथोमा गोरखाको पोखरेल र अर्को एउटा साथी ।
तर चारैवटा कोठामा मट्टितेलवाला स्टोभकै आधिपत्य थियो । उनीहरुको स्टोभ राम्रो खालको थियो । मेरो चाँही अलि रोगी बुढो टाइपको ।
घरबेटी बुढी बिहानै गाइको दुध घर–घरमा पु¥याँउथिन । तर त्यसभन्दा अगाडि चार बजे देखि पाँच बजेसम्म उनको भजन किर्तन हुन्थ्यो–
ओम नमो भगवते वासुदेवाय !.......
ओम नमो भगवते वासुदेवाय !!.......
उनी यि प्रत्येक शब्दलाई बढो झोक्का दिएर उच्चारण गर्थिन । यो भजन हाम्रो लागि बिहान उठ्नका लागि एक किसिमको अर्लाम नै भएको थियो ।
उनको श्रीमान रिटायर्ड आर्मी थिए । कानमा सुनको ठुलै पातो झुन्ड्याएकी थिइन् । मट्टितेल सकिएपछि जानूपथ्र्यो ग्यालिन बोकेर गट्ठाघर वा बाहाखा बजारतिर । गोरखाको पोखरेललाई शहरको हावाले छोइसकेको थियो । क्याम्पसमा सँगै पढ्ने गरेका केटीहरु भेट हुन्छन् भनेर उ ठुलो झोलाभित्र ग्यालिन लुकाएर हिँड्थ्यो । म भने हातमै ।
यसरी बजारमा तरकारी लिन वा यस्तै मट्टितेल लिँन जाँदा उ घरबेटीकी छोरीको नाइटोको कुरा गथ्र्यो । उ भन्थ्यो–“त्यसलाई आफ्नो नाइटोप्रति ठूलो गर्व छ यार । त्यसको नाइटोमा हेरीदियो भने मुसुक्क हाँस्छे चन्डाल्नी । तैले कहिल्यै हेरिदिएको छस् ?” उ सोध्थ्यो । छैन यार, मलाई त डर लाग्छ । साँच्चै म त्यो नाइटो देखेर साह्रै डराँउथेँ । मुटु ढुक–ढुक हुन्थ्यो, उनी नजिक आँउदा भागेर टाढा पुगँु जस्तो लाग्थ्यो ।
येनकेन प्रकारेण, मेरो स्टोभ फेरी बिग्रियो । जति दम दिए पनि झ्यार्रर्रर्र गरेर बल्न छोड्यो । आधी भाग झ्यार्रर्र गरेर बल्थ्यो भने आधी भाग पाँचओटा टुकी बत्ति जोडेको जस्तै राँको बन्थ्यो । धुँवा पनि गजबले आँउने र भाँडा पनि उस्तै कालो बन्ने । साथीहरु भन्थे–“बर्नर फेरे ठीक हुन्छ ।” फेरी घरबुढी आएर कराउन थालिन–“यो स्टोभ सिस्टोभ फाल्देउ भाई । यस्तो स्टोभ बाल्नुभन्दा ग्याँस बाल्नुपर्छ । ग्याँस बाल्यो भने आयू बढ्छ । मट्टितेलको धुँवाले आन्द्रामा क्यान्सर पार्छ । अब कि कोठा छोड भाई कि स्टोभ ।”
यति भनेर उनी गइन् ।
त्यसै साँझ पल्लो कोठाको गोर्खालीलाई पनि घरबेटी बुढाले थर्काएछन् । पल्लोकोठाको भीम भन्दै थियो–गोर्खालीले घरबेटीको छोरीको नाइटोलाई एकोहोरो भएर हेरीरहेको घरबेटी बाले देखेछन् । अनि आफू नजिकै बोलाएर सुस्तरी झपार्दै भनेछन् – तैले काँ हेरेको हँ । बरु याँ हेर भन्दै आफ्नो यौनाङ्गतिर देखाएर पठाएछन् ।
उस्को कुराले थुक नै सर्किने हाँसियो ।
बेलुका गोर्खाली मेरो कोठामा आयो र भन्यो– “म त कोठा छोड्छु यार । मेलै भने–“अनि त्यो नाइटो नी ?”
“पर्खि न, त्यसको नाइटोलाई म एकदिन गोबरले टालिदिन्छु ।” उसले हाँस्दै भन्यो ।
त्यसै बेलुका सल्लाह भयो । सँगै मिलेर चारै जनालाई कोठा खोज्ने अनि एकैचोटी सर्ने । ६१ सालको कुरो । त्यस आसपासमा सस्तैमा छ्यालब्याल कोठा पाइन्थ्यो । चारजनालाई चारतिर कोठा खोजेर हामी पालैपालो एक अर्काको झिटीगुन्टा सार्न थाल्यौँ । घरबेटी बुढी रिसले रन्फनिँदै भन्दै थिइन्–“आफ्नै छेरलाई जस्तै कहिलेकाँही गाली गरेँ जस्तैमा रिसाउनुपर्छ त तिमीहरु ! तिमीहरुको अन्त गएरपनि केही भलो हुँदैन”...आदि इत्यादि ।


त्यो भूतपूर्व डेराबाट पाँच मिनेट पर मेरो नयाँ डेरा थियो । सामान सार्दा एउटा गुन्टाबाट थोपा–थोपा मट्टितेल चुहिरहेको थियो । अलि पर पुगेपछि घरबेटीको घर हेरेँ । कौसीमा केही चिज थियो । गोर्खाली पोखरेललाई पनि संकेत गरँे, उसले पनि उतै हे-यो र मुस्कुरायो । त्यो घरको कौसीबाट त्यै एउटी स्वर्गकी परी र उसको नाइटो हामीलाई हेरीरहेको थियो ।

Thursday, December 22, 2011

सम्झि तिमीलाई




















सम्झि तिमीलाई मुटु मेरो दुःखाँउ कतिञ्जेल
चोखो माया गुम्साएर लुँकाउ कतिञ्जेल

यो मन त बाँधेकै छु सँगै दुई ओठ पनि
के के कुरा गर्छ आँखा छुपाँउ कतिञ्जेल
चोखो माया गुम्साएर लुँकाउ कतिञ्जेल

नदेखेमा पनि दुख्छ देखे अझै बढी
त्यो नजरले यो मनलाई खोपाउँ कतिञ्जेल
सम्झि तिमीलाई मुटु मेरो दुःखाँउ कतिञ्जेल

२०६८ पौष ०६
ललितपुर

Friday, October 14, 2011

गर्मिमास ठन्डीमायाँ

















गर्मिमास ठन्डीमायाँ दिने मै हो नी
ठन्डीमास गर्मिमायाँ दिने मै हो नी

कहिले काही त बादलभित्र, लुक्नु तिमी म खोजुँला
जुन संग दाँज्न परे, तिमीलाई नै रोजुँला
सुखहरु तिमीलाई नै,दुखहरु बोकी सारा
जस्तोसुकै कठिन क्षणमा, हँसाईदिने मै हो नी
ठन्डीमास गर्मि माया दिने मै हो नी ।

गर्मिमास ठन्डीमायाँ दिने मै हो नी

सानोतिनो गल्ति हँुदा मुस्काईदिनु तिमीले मलाई
यात्राभरी ठेस लागे पुछिदिन्छु आँशु तिमीलाई
सुख–दुख बाँडीचुँडी मिलाईदिने मै हो नी
गर्मिमास ठन्डीमायां दिने मै हो नी

गर्मिमास ठन्डीमायाँ दिने मै हो नी
ठन्डीमास गर्मिमायाँ दिने मै हो नी

२०६५ पौष ०६
जाउलाखेल ।


Saturday, October 01, 2011

मेरो कबिता






















पाँच फिट दश इन्च अग्लो
लामो नाक र बाक्लो आँखीभौँ भएको
मेरो एउटा कबिता
लुखुर–लुखुर
हिडिरहेछ म संगै सधैँ–सधैँ

कुन्नी !
किन पछी लाग्छ यो यसरी
मनभरी–भरी
नयाँ–नयाा सपनाकाहरुका
साना तिना पोका पन्तुराहरु बोकेर
के आस गर्छ गर्छ कुन्नी यसले
अँह थाहा छैन
कहाँ सम्म हिड्न सक्छ यो
आँखाभरी सगरमाथाको चुचुरो रोकेर
थाहा छैन
छातीभरी घाउ र जिउभरी ज्वरो
अनि हातमा स्टारलाईन डटपेन बोकेर
थाहा छैन
तर्न सक्छ या सक्दैन यसरी
जिन्दगीका गहिरा तेजावी जंघारहरु
थाहा छैन
कलेटी परेका उसका ओठहरुबाट
निला शिरिषका फूल फुटपाथ भरी झरेझै
झर्नेछ क्नै दिन
उसको त्यो बाँकी मुस्कान
र पुरिनेछ सयौँ–सयौँ खुट्टाहरु मुनी

२०६८ असोज १२
काठमाडौं