डाइर्भरसिटी चिठ्ठा

नोबेम्भर ३ अर्थात शनिबार देखि यस बर्सको अमेरीकी डाइर्भरसिटी चिठ्ठा कार्यक्रम समापन भएको छ । यसपाली असोज १३ गतेदेखि कातिर्क १८ गते सम्मको अवधीमा नेपालका प्रमूख शहरहरुबाट हज्जारौ नेपालीले डिभी चिठ्ठामा सहभागिता जनाएका छन् । शनिबार काठमाडौको बागबजारमा अवस्थित माइक्रो डिजिटल फोटो स्टुडियोमा डिभी भर्नेहरुको ठूलो घुाइचो लागेको थियो ।
बेरोजगारी समस्या, अस्थिर राजनीतिबाट वाक्क दिक्क भएका  नेपालीहरुलाई डिभी चिठ्ठाले मोहनी लगाएको छ । अर्कोतिर चिठ्ठा परिहाल्यो भने अमेरीका जान पाइने अवसर आउने भएकाले बालकदेखि यूवा र बृद्ध उमेर पुग्न लागिसकेका नेपालीहरु डिभी भर्न लाइन लागेका थिए
नेपालमा अफलाईनमा सन् १९९४ देखि र अनलाइनमा सन् २००४ देखि डिभी चिठ्ठा शूरु भएसंगै हजारौ नेपालीहरुले यसमा सहभागिता जनाइसकेका छन् । साथै धेरै नेपालीहरु डिभी मार्फत अमेरीका पनि पुगिसकेका छन् । सजिलैसंग भिसा पाइने र उहाा गएर पनि अबसर पाइन गाह्रो नभएकाले नेपालीहरुको आकÈणर््ँ यतातिर बढेको हो । विगत झै यसपाली पनि डिभी भर्नेको संख्यामा कुनै गीरावट आएन ।
डिभी चिठ्ठा भर्न कुनै शूल्क नलागेपनि नेपालका प्रमूख शहरहरुका फोटो स्टुडियो र डिभी भर्ने अफिसहरुले मनलाग्दो रकमा लिएर डिभी भरिदिएका थिए । कतिपय स्थानहरुमा डिभी भरेको  प्रति ब्यक्ति  ३०० रुपियाासम्म लिएका थिए भने धेरैजसो फोटो स्टुडियोहरुले फोटो खिचेबापतको रकम लिएर डिभी भरिदिने गरेका थिए । विगतका वर्Èमा झै यस बर्È पनि धेरै नेपाली डिभी भर्ने क्रममा ठगिएका छन् । डिभी चिठ्ठा खुलेको शुरुवाततिरै अमेरीकी दुतावासले यसबारे सचेत गराएपनि सरकारी तबरबाट खासै केही प्रयास भएन । बागबजार स्थित यारा डिजिटल फोटो स्टुडियोका संचालक यमनाथ लम्सालका अनुसार गत बर्È नेपालबाट ४,३७० जनालाई डिभी परेको थियो । 
जुन देशका नागरिकहरु आङ्खनो देशमा भन्दा अरुको देशमा जान यसरी मरिहत्ये गर्छन भने यसले त्यो देशको पछौटेपन लाई अझ उजागर गर्छ । नेपालमा बैदेशिक राजगारी, अध्ययन भिÈा एवं डिभी लगायतका माध्यमबाट नेपालीहरु बाहिरिने गर्दछन् । नेपाल बाट बाहिरिन खोज्ने अर्को जमातमा बिद्यार्थीहरु पर्दछन् । रोजगार र पढाई दुबैमा सफलता पाउन यूरोपियन देशहरुमा जान धेरै बिद्यार्थीहरु देशका प्रमुख शहरहरुका कसन्टेन्सीहरुमा  धाइरहेका भेटिन्छन् ।
नेपालमा रोजगारीको अत्यन्तै कम संवावना, उच्च शैक्षक बेराजगारी, राजनीतिक दुरावस्थाका कारण् धेरै नेपालीहरु बिदेशिरहेका छन र बिदेशिन चाहिरहेका छन् । बैदेशिक रोजगार विभागको पछिललो आकडा अनुसार चालू आथिर्क वर्Èको पहिलो तीन महिनामा करिब तीन लाख यूवा बिदेशिएका छन् । यद्यपी यो अघिल्लो वर्Èको तुलनामा केही कम भएको देखिन्छ । विभागका अनुसार साउनदेखि असोजसम्मको अवधीमा ९८ हजार सात सय ७७ जना नेपाली कामदार बैदेशिक रोजगारमा गएका छन् । गतबर्È सोही अवधीमा एक लाख नौ हजारनेपाली कामको खोजीमा बिदेशिएका थिए । यो आकडा अनुसार तीन महिनामा दैनिक औÈत एक हजार एक सय नेपाली कामको खोजीमा बिदेशिएका थिए । यसमा बिदामा आएर फर्कने र भिÈा थप गरेर जानेहरुलाई जोडिएको छैन । असोज महिनामा मात्रै ३८ हजार पााच जना बैदेशिक रोजगारमा गएका छन् । साउन र भदौको तुलनामा असोजमा बिदेशिनेको संख्या निकै बढेको बिभागको आाकडाबाट देखिन्छ । विभागको आकडा अनुसार गतबर्Èको असोजमा भन्दा यस वर्È बैदेशिक रोजगारमा जाने कामदारको संख्या ४३ प्रतिशतले बढेको छ । बरोजगारीको अवस्था डिभी, कोरीया जाने इपिएस प्रण्लीहरुमा यूवाहरुको ठूलो भीड देखिन्छ । मुलुकबाट यसरी नागरीकहरुमा बाहिरिन चाहने सोचाइको बिकास बढ्दै जादा दक्ष जनश्त्तिको पलायन का साथै देशलाई दीर्घकालीन असर पर्ने स्वत देखिन्छ ।

क्यापिटल रिर्पोटर शम्भु दंगाल, काठमाडौ